Australia

Article on other languages:

• Australië
• Australien
• Australia
• أستراليا
• ܐܘܣܛܪܠܝܐ_(ܐܬܪܐ)
• Australia
• Avstraliya
• Австралия
• Australien
• Аўстралія
• Австралия
• Ostrelia
• অস্ট্রেলিয়া
• ཨོ་སེ་ཐེ་ལི་ཡ
• অস্ট্রেলিয়া
• Aostralia
• Australija
• Austràlia
• Ó̤-ciŭ
• Australya
• Avstraliya
• Austrálie
• Австрали
• Awstralia
• Australien
• Australien
• Awıstralya
• Awstralska_(kraj)
• އޮސްޓަރުލިޔާ
• ཨས་ཊེཡེ་ལི་ཡ་
• Αυστραλία
• Australia
• Aŭstralio
• Australia
• Austraalia
• Australia
• Astrália
• استرالیا
• Australia
• Avstralia
• Australie
• Ôstralie
• Australie
• Austraalje_(lân)
• An_Astráil
• 澳大利亞
• Astràilia
• Australia
• Yn_Austrail
• O-thai-li-â
• אוסטרליה
• ऑस्ट्रेलिया
• Australia
• Australija
• Awstralska
• Ostrali
• Ausztrália
• Ավստրալիա
• Australia
• Australia
• Australia
• Australia
• Ástralía
• Australia
• ᐊᔅᑦᕌᓕᐊ/astraalia
• オーストラリア
• sralygu'e
• Australia
• ავსტრალია
• Аустралия
• អូស្ត្រាលី
• ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ
• 오스트레일리아
• Awustralya
• Ostrali
• Австралия
• Australia
• Australien
• Australië
• Australia
• ປະເທດອົດສະຕາລີ
• Australija
• Austrālija_(valsts)
• Австралия
• Aostralia
• Ahitereiria
• Австралија
• ഓസ്ട്രേലിയ
• Австрали
• ऑस्ट्रेलिया
• Australia
• Awstralja
• Otereiriya
• Australlān
• Australien
• अस्ट्रेलिया
• Australië_(land)
• Australia
• Australia
• Australia
• Australie
• Austràlia
• Australia
• Австрали
• ਆਸਟਰੇਲਿਆ
• Australia
• Australie
• Ostrielya
• Australia
• Australia
• آسټراليا
• Austrália
• Awstralya
• Australia
• Australia
• Австралия
• Ostrariya
• आस्ट्रेलिया
• Australia
• Australie
• Austrália
• Australija
• Australia
• Austrália_(štát)
• Avstralija
• Ausetalia
• Australia
• Аустралија
• Australien
• Australijo
• ஆஸ்திரேலியா
• Austrália
• Австралия
• ประเทศออสเตรเลีย
• Australia
• Ostrelia
• Avustralya
• Autereraria
• Австралійський_Союз
• آسٹریلیا
• Avstraliya_Hamjamiyati
• Austrałia
• Úc
• Laustralän
• Óstraali
• 澳大利亚
• אויסטראליע
• Australië
• 澳大利亚
• I-Ostreliya

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

Australia è sia lu nomu dû cchiù nicu dî cuntinenti, sia la forma accurzata e cumunimenti usata di Commonwealth of Australia, la nazzioni principali dû dittu cuntinenti.

Lu Commonwealth of Australia è la sesta nazzioni dû munnu 'n tèrmini di grannizza, l'ùnica chi accupa nu nteru cuntinenti e la cchiù granni di l'Australasia. Essennu n'ìsula, nun havi li cunfini cu àutri nazzioni. Chiddi cchiù vicini cumprènninu la Nova Zilanna ô sud-est; e l'Indunesia, Papua Nova Guinia e Timor Orientali ô nord. Lu nomu 'Australia' diriva dâ frasi latina terra australis incognita, e signìfica quindi "miridiunali".

Storia

Artìculu principali: Storia Australiana

L'Australia è stata abbitata di ntra 42.000 - 48.000 anni, quannu li proginitura di l'attuali aborigini australiani arrivaru via lu sud-est d'Asia. La terra nun vinni scuperta dî Europei nzinu lu sèeculu XVII, quannu fu avvistata e visitata di quarchi spidizzioni. Li dui terzi orientali dû cuntinenti vìnniru riclamati dû Regnu Unitu ntô 1770, e li primi culonî nta New South Wales vìnniru criati lu 26 di jinnaru dû 1788 comu culonia pinali britànnica. Lu restu fu riclamatu dû Regnu Unitu ntô 1829. La maggiuranza dî stati chi cchiù tardu si fidiraru furmannu l'Australia nun èranu culonî pinali. Lu 1 di jinnaru dû 1901, nascìu lu Commonwealth, o fidirazzioni d'Australia, comu duminiu dû Mpiru britànnicu. L'Australia era oramai ndipinnenti, puru siddu li ùrtimi liami ligali cû Regnu Unitu nun foru tagghiati nzinu lu 1986. L'Australia è na munarchìa custituzzionali, cu Elisabetta II dû Regnu Unitu rignanti comu 'Rigina d'Australia'. Ntô 1999 si tinni un rifirennu pi fari un canciamentu custituzziunali e trasfurmari l'Australia nta na ripùubblica, cûn prisidenti numinatu pi sustituiri la Rigina comu capu dû statu, ma lu risultatu fu negativu.

Pulìtica

Artìculu principali: Pulìtica Australiana

Lu Commonwealth of Australia è na munarchìa custituzziunali: la Rigina d'Australia è lu capu di statu ufficiali ed è rapprisintata dûn Straticotu-Ginirali. Praticamenti, lu rolu dâ Curuna (e quindi dû Straticotu-Ginirali) è largamenti cirimuniali. La putenza asicutiva, tiuricamenti rapprisintata dâ Curuna, veni asircitata di na curia guidata dû primu ministru. Lu primu ministru è quasi sempri lu capu dû partitu di maggiuranza nnâ Casa dî Rapprisintanti, la càmera vascia (cu 150 seggi) dû parlamentu bicamirali. La càmera àuta (76 seggi) è lu Sinatu, nnô quali ogni statu è rapprisintatu di 12 senaturi, ndipinnentamenti dâ sò pupulazzioni, e ogni tirritoriu di dui. L'alizzioni di tutti dui cameri si tèeninu ogni tri anni, tipicamenti cu mità dû sinatu liggìbili pâ rializzioni.

Stati e tirritorî

L'Australia è spartuta ntra sei stati e diversi tirritorî. Li stati sunnu: New South Wales, Queensland, South Australia (miridiunali, Tasmania, Victoria e western australia (occidintali); li tirritorî sunnu: l'Australian Capital Territory (lu tirritoriu dâ capitali) e lu Northern Territory (dû nord). L'Australia havi puru un tirritoriu minuri nternu, Jervis Bay Territory (na basi navali ntô New South Wales), diversi tirritorî esterni abbitati Isula Norfolk, Isula Christmas, Isuli Cocos e varî tirritorî esterni 'n larga parti disabbitati: Tirritoriu dî Isuli dû Mari dî Curalli, Isuli Heard e McDonald, Isuli Ashmore e Cariter e lu Tirritoriu Australianu Antarticu. L'Australian Capital Territory fu criatu ntô locu scetu pâ capitali Canberra. Canberra fu funnata comu cumprumissioni tra li dui principali cità, Melbourne e Sydney.

Giografìa

Artìculu principali: Giografìa di l'Australia

La maggiuranza dû tirritoriu australianu è sdisertu o semi-sdisertu. Lu 40% dâ superficî è accupunatu di duni di rina. Sulu l'agnuni ntô sud-est e sud-ovest hannu un clima timpiratu e un turrenu tanticchia fèrtili. La parti dû nord havi un clima trupicali. Lu Great Barrier Reef, è la cchiù granni barrera curallina dû munnu e si trova vicinu la costa nord-est. Uluru, nta l'Australia cintrali, è lu cchiù granni monolitu dû munnu.

Granni barriera curaddina

La Granni Barriera Curaddina Unu dî "munumenti" di l'Australia, la Granni Barriera Curaddina è la cchiù granni furmazzioni di curaddu dû munnu. Si stenni srotola allatu â costa urientali dû Queensland p'armenu 2.000 km, custituennu na barriera naturali di nu valuri naturalisticu senza paru.

Flora e Fauna

Artìculi principali: Flora Australiana, Fauna Australiana

Puru si na granni parti dû cuntinenti e sdisertu o semi-sdisertu, nunnimenu l'Australia cumprenni diversi tipi di abbitata, dî muntagni accupunati di nivi ê boschi trupicali. A causa di la elevata età dû cuntinenti, dû clima assai variàbbuli e di lu so antichìssimo isulamentu geogràficu, la major parti di li specî animali e vegetali australiani sunnu ùnichi.

Econumia

Artìculu principali: Econumia Australiana

L'Australia havi na pròspira econumìa mista di tipa occidintali, cûn rèdditu pi capita ô liveddu dî quattru econumìi duminanti di l'Europa occidintali. Nni l'ùrtimi anni l'econumìa australiana havi affruntatu la crisi glubbali cu na crìscita custanti. La pruduzzioni criscenti di l'econumìa dumèstica havi cuntrastatu â situazzioni glubbali. L'enfasi australiana suprî riformi è nautruo fatturi chi susteni la sò forza ecunòmica.

Pupulazzioni

Artìculu principali: Pupulazzioni australiana

La maggiuranza dâ pupulazzioni australiana discenni d'immigranti dû sèculu XIX e dû sèculu XX, di prima, principalmenti dû Regnu Unitu e di l'Irlanda ma succissivamenti puru d'àutri nazzioni, suprattuttu Italia, Grecia e cchiù ricentimenti, nazzioni Asiatichi. Li discinnenti dâ pupulazzioni urigginali, l'aborìggini australiani, cumprènninu lu 2,2% dâ pupulazzioni (censimentu dû 2001). Comu àutri nazzioni sviluppati, l'Australia havi na pupulazzioni chi si sta nvecchiannu, cu cchiù pensiunati e menu pirsuni in età travagghiativa. Lu ngrisi è la lingua parrata nn'Australia, puru siddu arcuni dî cumunità aborigini mantèninu lu sò linguaggiu nativu, e un nùmmuru abbastanti granni d'immigrati di prima e secunna ginirazzioni sunnu bilingui. Spartu ca la nazzioni è ampiamenti seculari e sunnu picca li praticanti, tri quarti di l'australiani s'addicchiàranu cristiani, principalmenti cattòlici o anglicani. Vennu raticati puru diversi àutri riliggiuni.

Viditi puru: Lista di cità australiani

Cultura

Artìculu principali: Cultura Australiana

Viditi puru:

• Cìnima australianu
• Mùsica australiana
• Festi pùbblichi australiani
• Mitoluggìa australiana
• Trascrizzioni dî lingui di l'aborìggini australiani

Varî

• Australiani celibbri
• Banneri dî stati e tirritorî australiani
• Cummunicazzioni in Australia
• Trasporti in Australia
• Rilazzioni esterni di l'Australia
• Asercitu Australianu
• Lista di premî australiani
• Premiu Australianu di l'annu
• Lista dî primi ministri australiani
• L'Ìsuli di l'Australia

Rifirenni

Artìculu principali: Lista di quistioni circa Australia